ปท ธาตุ

ปทฺ ไป ถึง

ปตฺโต ปท+ต ( ปตฺต คือ ปท+ต แปลง ท เป็น ตฺ ต ปัจจัยคงอยู่)

นิปนฺโน นอนแล้ว นิ+ปท+ต / นิ+ปท+ต เป็นกิริยากิตก์ แปลง ต เป็น อนฺน ลบ ท ที่สุดธาตุ

นิปชฺช นอน ท กับ ย เป็น ชฺช นำไปสู่การเติมวิภัตติอาขยาต

นิปชฺชติ นิปชฺชนฺติ

นิปชฺชตุ นิปชฺช นิปชฺชหิ นิปชฺชถ นิปชฺชามิ นิปชฺชาม

ป่าทมูเล นิปฺปชฺชิตฺวา หมอบลงแล้วที่ใกล้แห่งเท้า

สมฺปนฺน กับ สมฺปตฺต มีการประกอบกันอย่างไร สมฺปนฺน หรือ สมฺปนฺโน สํ+ปท+ต (ปนฺน คือ ปท+ต แปลง ต เป็น นฺน ลบ ท ที่สุดธาตุ) / สมฺปตฺต สํ+ปท+ต ( ปตฺต คือ ปท+ต แปลง ท เป็น ตฺ)

สมฺปาเทตฺวา ยัง...ให้ถึงพร้อมแล้ว สมฺปนฺน กับ สมฺปาเทตฺวา มีความต่างที่ชัดเจน เรื่อง ปัจจัยที่ระบุวาจก (สมฺปาเทตฺวสามารถ แปลว่า ตระเตรียม จัดแจง ได้)/ สมฺปนฺน เป็นกัตตุวาจก

อุปฺปาเทตฺวา ยัง..ให้เกิดขึ้นแล้ว อุ+ปท+เณ+ตฺวา

อุปฺปนฺน เกิดขึ้นแล้ว อุปฺปนฺน กับ อุปฺปาเทตฺวา มีความต่างที่ชัดเจน เรื่อง ปัจจัยที่ระบุวาจก

อุปฺปชฺช เกิดขึ้นแล้ว อุบัติแล้ว อ+ปท+ย (ตูนาทิ ปัจจัย)

อุทปาทิ เกิดขึ้นแล้ว อุ+อ+ปท+เณ+อี

วิปฺปฏิปชฺชิ ปฏิบัติผิดแล้ว วิ+ปฏิ+ปท+ย+อี ท+ย เป็น ชฺช

นิปฺปชฺชิสฺสติ จักสำเร็จ นิ+ปท+ย+สฺสติ ท กับ ย เป็น ชฺช

ปฏิปชฺชิตุํ เพื่ออันดำเนินไป

ปท ธาตุ ใน อนีย , ตพฺพ กิจจปัจจัย กิริยากิตก์

• ปฏิปฺชฺชนีย พึงปฏิบัติ ปฏิ+ปท+ย+อนีย ทฺย เป็น ช ซ้อน ชฺ
• อุปฺปชฺชิตพฺพ พึงเกิดขึ้น อุ+ปท+ย+ตพฺพ ทฺย เป็น ช แล้ว ซ้อน ชฺ ลงอิ อาคม

ปท ธาตุ ใน ต กิตกิจจปัจจัย กิริยากิตก์

ปฏิปนฺน / สุปฏิปนฺน แปลง ต เป็น อนฺน ลบ ท ที่สุดธาตุ

ปจฺจุปฺปนฺน เกิดขึ้นเฉพาะแล้ว ปติ +อุ+ปท+ต (ปัจจุบัน)

อุปฺปนฺน เกิดขึ้นแล้ว อุ+ปท+ต แปลง ต เป็น อนฺน ลบ ท ที่สุดธาตุ

นิปฺผนฺน สำเร็จแล้ว นิ + ปท +ต แปลง ต เป็น นฺน ลบ ท ที่สุดธาตุ แปลง ป ต้นธาตุ เป็น ผ ในตัทธิต ใช้ มย แทน นิปฺผนฺน

ปท ธาตุ ใน ติ กิตกิจจปัจจัย นามกิตก์

• สมฺปชฺชิตพฺพนฺติ สมฺปตฺติ (ธมฺมชาติ) ภาวรูป ภาวสาธนะ