ทา ธาตุ

• ททมาน อาจริยสฺส โอวาทํ ททมานสฺส

ทา ธาตุ ในความผุดผ่อง ปริโยทาโต ผุดผ่องรอบแล้ว ปริ+โอ+ทา+ต ลง ย อาคมระหว่าง ปริกับโอ ปริโยทาโต ผุดผ่องแล้ว ปริ+โอ+ทา+โต

นิทฺทายิตพฺพํ พึงนอน นิ+ทา+ย+ อิอาคม +ตพฺพ +สิ / ดร.เวทย์ ว่า นิทฺทา ศัพท์ +อาย หรือ อิย (ในความประพฤติ)+อิ อาคม+ตพฺพ+สิ นิทฺทา เป็นนาม เอานามมาเป็นธาตุ เรียก นามธาตุ

อาทาย ถือเอาแล้ว พาเอาแล้ว คาบเอาแล้ว อา+ทา+ตูนาทิ

อุปาทาย เข้าไปถือเอา เข้าไปถือเอาแล้ว อุป+อา+ทา+ตูนาทิ

ปริยาทาย ครอบงำแล้ว ถือเอารอบแล้ว ปริ+อา+ทา+ตูนาทิ ลง ย อาคม เพราะมี อิ อยู่หน้า

ปฏิอทาสิ ได้ให้คืนแล้ว ปฏิ+อ+ทา+ส+อี

ทสฺสสิ จักให้ ทา+อ+สฺสสิ ลบ อา เหลือ ท

ทสฺสติ ทา+อ+สฺสติ /ทสฺสนฺติ ทา+อ+สฺสนฺติ

สมาทปก ผู้ชักชวน สํ+อา+ทา+ณาเป+ณวุ ลบ อา ที่ ทา ปลง ณวุ เป็น อน ลบ ณา เหลือ เป สมาทเป+อก ลบสระหน้า จึงเป็น สมาทปก / สมาทปเกน (ปุคฺคเลน) นาม พฺยตฺเตน ภวิพฺตพฺพํ

สมาทเปตฺวา ชักชวนแล้ว

สมาทเปติ ย่อมชักชวน

ทินฺโน ให้แล้ว ทา+ต 1. แปลง อา เป็น อิ แปลง ต เป็น อนฺน ( ท+อิ+อนฺน) 2.แปลง ต เป็น อินฺน ลบ อา (ท+อินฺน)

• ทชฺชา พึงให้ ทา+อ+เอยฺย แปลง ทา เป็น ทชฺช แปลง เอยฺย เป็น อา

อนาทยิ ไม่เอื้อเฟื้อแล้ว น+อา+ทา+อี ( ย มาจาก อา ที่ ทา อา เป็น อิ อิ เป็น เอ เอ เป็น อย)

อนาทยิตฺวา ไม่เอื้อเฟื้อแล้ว น+อา+ทา+ตฺวา ลง อิ อาคม ( ย มาจาก อา ที่ ทา อา เป็น อิ อิ เป็น เอ เอ เป็น อย)

อนาทิยนฺต ไม่เอื้อเฟื้ออยู่ น+อา+ทา+ย+อนฺต (อา ที่ ทา ให้ อา เป็น อิ )