ภร ธาตุ

คำว่า "ภริต" (อ่านว่า พะ-ริด) เป็นคำที่มีรากศัพท์มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต มีความหมายที่ค่อนข้างเป็นมงคลและลึกซึ้งครับ

ความหมายหลัก ตามพจนานุกรมหรือการแปลรูปศัพท์ แปลว่า:

อันเลี้ยงแล้ว

ได้รับการเลี้ยงดู

ได้รับการค้ำจุน

เต็มเปี่ยม

หากแปลว่า "อันเต็มแล้ว" หรือ "ผู้เต็มเปี่ยมแล้ว" ที่มาของคำนี้จะมาจากการวิเคราะห์รูปศัพท์ในทางไวยากรณ์บาลี-สันสกฤต ดังนี้ครับ

1. รากศัพท์ (Root) มาจาก ภร ธาตุ (ในความหมายว่า การเลี้ยงดู, การประคองไว้, การแบกรับ หรือการบรรจุ) ผสมกับ ต ปัจจัย (ในกิริยากิตก์) ที่บอกอดีตกาลหรือสิ่งที่สำเร็จแล้ว

2. การวิเคราะห์ความหมาย "อันเต็มแล้ว" ในทางพจนานุกรมบาลี-อังกฤษ (เช่น ของ Pali Text Society) คำว่า ภริต (Bharita) มีความหมายโดยตรงว่า:

Filled with: เต็มไปด้วย...

Full: เต็ม

Laden: บรรทุกไว้เต็ม

การที่แปลว่า "อันเต็มแล้ว" จึงเป็นการแปลตามอาการของ ต ปัจจัย ที่ทำหน้าที่เป็นส่วนขยาย (Adj.) เพื่อบอกสภาวะว่าสิ่งนั้นถูกเติมจนเต็ม หรือมีความบริบูรณ์ในตัว

การนำไปใช้ในบริบทต่าง ๆ เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น คำว่า "ภริต" ในความหมายนี้มักใช้ประกอบกับคำอื่น เช่น:

ปญฺญาภริต (ปัญญาภริต): ผู้เต็มเปี่ยมไปด้วยปัญญา

คุณภริต (คุณภริต): ผู้เต็มเปี่ยมไปด้วยคุณงามความดี

สุตภริต (สุตภริต): ผู้เต็มเปี่ยมไปด้วยความรู้ (จากการฟัง/การศึกษา)

ข้อสังเกต: หากมองในแง่ของธาตุ (Root) "ภร" การ "เลี้ยงดู" ก็คือการทำให้ "อิ่ม" หรือ "เต็ม" นั่นเองครับ ดังนั้นความหมายว่า "อันเลี้ยงแล้ว" กับ "อันเต็มแล้ว" จึงมีความเชื่อมโยงกันในเชิงภาษา